Pierwsza pomoc w przypadku udaru słonecznego i przegrzania organizmu: jak rozpoznać objawy ostrzegawcze i prawidłowo zareagować.

Jak rozpoznać przegrzanie organizmu?
Pierwsze objawy mogą być niepozorne, dlatego ważne jest, aby ich nie ignorować.

Do najczęstszych należą:

• silne pocenie się,
• wzmożone pragnienie,
• zmęczenie i osłabienie,
• ból głowy,
• zawroty głowy,
• nudności,
• skurcze mięśni,
• przyspieszone bicie serca,
• podwyższona temperatura ciała.

Jeśli osoba nadal przebywa w gorącym otoczeniu i nie uzupełnia płynów, jej stan może szybko się pogorszyć.

Jak rozpoznać odwodnienie?

Odwodnienie oznacza, że organizm stracił więcej płynów, niż przyjął. Latem dochodzi do niego bardzo łatwo – na skutek pocenia się, aktywności fizycznej, przebywania na słońcu, a także podczas biegunki lub gorączki. Niedobór płynów znacznie zwiększa ryzyko przegrzania organizmu i udaru cieplnego.

Typowe objawy odwodnienia
Do najczęstszych objawów należą:

• silne pragnienie,
• suchość w ustach i na ustach,
• ciemnożółty mocz lub oddawanie moczu w niewielkich ilościach,
• zmęczenie i senność,
• ból głowy,
• zawroty głowy,
• przyspieszone bicie serca,
• zmniejszone pocenie się.

U małych dzieci odwodnienie może objawiać się mniejszą liczbą mokrych pieluszek, płaczem bez łez lub nietypową sennością. Osoby starsze natomiast często nie odczuwają pragnienia w wystarczającym stopniu, dlatego powinny regularnie uzupełniać płyny.

Objawy udaru cieplnego
Udar cieplny może objawiać się:

• temperaturą ciała powyżej 40°C,
• gorącą, zaczerwienioną i często suchą skórą,
• silnym bólem głowy,
• dezorientacją,
• zaburzeniami orientacji,
• wymiotami,
• drgawkami,
• zaburzeniami świadomości lub utratą przytomności.

W takich przypadkach należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe.

Pierwsza pomoc w przypadku przegrzania i udaru cieplnego

Szybkie i prawidłowe udzielenie pierwszej pomocy może zapobiec poważnym powikłaniom.

1. Przenieś poszkodowanego w zacienione miejsce
Znajdź chłodniejsze i dobrze wentylowane miejsce, z dala od bezpośredniego działania promieni słonecznych.

2. Ochładzaj organizm

- rozluźnij lub zdejmij nadmiar odzieży,
- przyłóż chłodne kompresy na szyję, pachy i pachwiny,
- wachluj poszkodowanego lub użyj wentylatora,
- jeśli to możliwe, zastosuj letni prysznic.

Nie używaj lodowatej wody ani nie przykładaj lodu bezpośrednio do całego ciała. Gwałtowne ochłodzenie może spowodować zwężenie naczyń krwionośnych i utrudnić odprowadzanie ciepła.

3. Uzupełnij płyny

Jeśli poszkodowany jest przytomny, podawaj mu małe porcje:

- wody,
- wody mineralnej,
- płynu nawadniającego,
- napojów zawierających elektrolity.

Należy unikać alkoholu, napojów energetycznych oraz dużych ilości kofeiny.

4. Obserwuj stan zdrowia

Jeśli stan poszkodowanego nie poprawia się w ciągu kilku minut lub zaczyna się pogarszać, zadzwoń pod numer alarmowy 112 lub 155.

Kto jest najbardziej narażony?

Wyższe ryzyko przegrzania występuje u:

- niemowląt i małych dzieci,
- osób starszych,
- kobiet w ciąży,
- osób z chorobami serca lub nadciśnieniem tętniczym,
- osób pracujących na zewnątrz,
- sportowców,
- osób przyjmujących niektóre leki, np. leki moczopędne.

Wymienione grupy powinny w upalne dni szczególnie dbać o odpowiednie nawodnienie i ograniczać przebywanie na słońcu.

Jak zapobiegać przegrzaniu?
Najskuteczniejsza jest profilaktyka.

Przestrzegaj kilku prostych zasad:

• pij regularnie przez cały dzień,
• nie czekaj, aż poczujesz pragnienie,
• unikaj bezpośredniego nasłonecznienia między godziną 11:00 a 16:00,
• noś lekką, jasną odzież,
• chroń głowę kapeluszem lub czapką,
• stosuj preparaty przeciwsłoneczne z odpowiednio wysokim filtrem SPF,
• podczas uprawiania sportu uzupełniaj również minerały i elektrolity,
• nigdy nie zostawiaj dzieci ani zwierząt domowych w zaparkowanym samochodzie.

Co powinno znaleźć się w letniej apteczce?
Podczas urlopu i wycieczek przydatne mogą być:

• płyny nawadniające,
• elektrolity,
• termometr cyfrowy,
• chłodzące kompresy żelowe,
• odpowiednia ilość wody butelkowanej,
• preparaty przeciwsłoneczne z wysokim filtrem SPF,
• preparaty po opalaniu.

Kiedy należy zgłosić się do lekarza?

Natychmiast wezwij pogotowie ratunkowe, jeśli poszkodowany:

• traci przytomność,
• nie reaguje lub jest zdezorientowany,
• ma drgawki,
• wielokrotnie wymiotuje,
• ma temperaturę ciała powyżej 40°C,
• ma objawy, które nie ustępują nawet po ochłodzeniu organizmu.

Szczególną ostrożność należy zachować również w przypadku małych dzieci, osób starszych oraz osób przewlekle chorych.

Przegrzanie organizmu i udar cieplny należą do najczęstszych problemów zdrowotnych występujących podczas upalnych letnich dni. W większości przypadków można im zapobiec poprzez odpowiednie nawodnienie, przebywanie w cieniu i ochronę przed słońcem. Jeśli pojawią się pierwsze objawy, należy działać jak najszybciej – przenieść poszkodowanego w chłodne miejsce, rozpocząć ochładzanie organizmu i uzupełniać płyny. W przypadku poważnych objawów nie należy zwlekać z wezwaniem pogotowia ratunkowego.